Küçük bir şehirde kamera deneyimi nasıl kazanılır?

Kamera deneyimi kazanmak için büyük bir şehre taşınmak zorunda değilsin. Benim çalıştığım şehirde ne bir plato var ne de düzenli dizi çekimi. Yine de buradan her yıl birkaç genç, kameranın önünde rahat duran ve kendi oyunculuk görüntülerini biriktirmiş biri olarak çıkıyor. Nasıl mı? Ellerindeki küçük imkânları ciddiye alarak.

Yıllardır amatör tiyatro gruplarıyla ve üniversite öğrencilerinin kısa film ekipleriyle çalışıyorum. Aşağıdakiler provada, çekimde, bazen de bir kafenin arka masasında öğrencilerle konuşurken biriken öneriler.

Küçük şehirde kamera deneyimi kazanmak neden zor görünüyor?

Çünkü çoğu kişi deneyimi yalnızca “profesyonel set” diye düşünüyor. Oysa kamera karşısında öğrenilen şeylerin çoğu küçük ölçekte de öğrenilir. İşaretine yürümek, aynı repliği beşinci kez aynı tazelikte söylemek, lense değil karşındaki oyuncuya bakmak, açı değişince hareketini aynen tekrarlamak. Hepsi tekrar ve dürüst bir geri bildirim ister.

Telefonunla başla, ama oyuncak gibi kullanma

• Haftada bir sahne çek. Bir tiyatro metninden ya da sevdiğin bir filmden iki dakikalık bölüm seç, telefonu sabitle, sahneyi üç farklı biçimde oyna. Mert adında bir öğrencim aynı vedalaşma sahnesini önce öfkeli, sonra kırgın, sonra hiç umursamıyormuş gibi çekti. Üçünü yan yana izleyince yüzünün nerede fazla çalıştığını kendisi gördü; benim söylememe gerek kalmadı.
• Yakın plana alış. Telefonu yüzüne bir kol boyu mesafeye koy ve hiç konuşmadan bir şey düşünmeyi dene. Sahnede kimsenin fark etmeyeceği bir kaş hareketi, yakın planda kocaman görünür.
• Kendi sesini kulaklıkla dinle. Kalabalık salona göre ayarlanmış ses, mikrofonda bağırmak gibi duyulur. Kısıp yumuşattığında ne kaybettiğine, ne kazandığına bak.
• Görüntüyü birine izlet. Arkadaşın değil, seni kırmaktan çekinmeyecek biri olsun. Grubumuzda herkes birbirinin videosuna sadece tek bir cümle yazar: “En çok inandığım an şuydu.” Kısa, ama işe yarıyor.

Kısa film ekiplerini bul, yoksa kendin kur

Küçük şehirlerde film çeken insan azdır ama vardır ve genelde oyuncu bulmakta zorlanırlar. Bu durum senin lehine.

• Üniversitedeki iletişim ve sinema kulüplerine yaz. Bitirme projesi çeken öğrenciler sürekli gönüllü oyuncu arar. Zeynep adında 19 yaşında bir öğrencim bir öğrenci kulübüne kısa bir mesaj attı, aynı dönemde iki kısa filmde oynadı. Birinde yalnızca iki repliği vardı ama çekim iki gün sürdü ve setin nasıl işlediğini baştan sona gördü.
• Yerel video çekenlerle tanış. İşletmelerin tanıtım videoları, kültür merkezlerinin etkinlik kayıtları, bir kafenin sosyal medya içerikleri... Hepsi kamera karşısında durmak için bir fırsat.
• Kimse yoksa üç kişi topla. Biri yazar, biri çeker, biri oynar. Bizim grup bir dönem her ay tek mekânda geçen beş dakikalık filmler çekti. Hiçbiri festivallik değildi, ama herkes ışığın, sesin, devamlılığın ne demek olduğunu öğrendi.
• Figüranlığı küçümseme. Şehrine çekim için bir ekip gelirse arka planda yürümek bile setin dilini öğretir. “Motor”, “kayıt”, “kestik” komutlarını duymak, ertesi gün aynı kıyafeti devamlılık için yeniden getirmek, beklemeyi öğrenmek.

Tiyatrodan gelenler için birkaç uyarı

Öğrencilerimin çoğu sahneden geliyor ve kameraya geçince hep aynı şeyleri yaşıyorlar.

• Büyütme, küçült. Son sıradaki seyirciye ulaşmak için yaptığın şeyi kamera zaten senin yerine yapıyor.
• Sahneler sırayla çekilmez. Hikâyenin sonundaki ağlama sahnesi ilk gün çekilebilir. Prova ederken sahneleri karışık sırayla çalış, duyguya ortasından girmeyi öğren.
• Tekrarı sev. Bardağı aynı replikte, aynı elle almak kurguda işini kurtarır. Kurgucu seni bunun için hatırlar.

Bir öğrencime şöyle demiştim: “Sahnede sen seyirciye gidersin, kamerada seyirci sana gelir.” İlk duyduğunda pek anlam vermemişti. Üçüncü kısa filminde gelip “Şimdi anladım” dedi.

Çektiklerini biriktir ve göstermeyi öğren

Kamera deneyimi kazanmak işin bir yarısı, diğer yarısı onu başkasına gösterebilmek.

• Rol aldığın her projeden görüntü iste. Bunu ekibe çekimden önce söyle, montaj bitince bir kez daha hatırlat.
• En iyi anlarından bir dakikayı geçmeyen bir derleme hazırla. Uzun derlemeleri kimse sonuna kadar izlemez.
• Güncel, filtresiz fotoğraflar çektir: bir yakın yüz, bir de boy fotoğrafı. Seçmelerde ilk bakılan şeyler çoğu zaman bunlar.

Kendini hazır hissettiğinde ajanslara başvurmak bu birikimin doğal devamı olur. Oyuncu Ajansım üzerinden başvuru formunu birkaç dakikada doldurabilirsin. Formda ad soyad, iletişim bilgileri, doğum tarihi, şehir, boy ve kilo gibi temel bilgiler ile iki ila altı güncel fotoğraf isteniyor; 18 yaşından küçüksen başvuruyu velinin yapması gerekiyor. Başvurudan sonra bir editör WhatsApp üzerinden seninle iletişime geçiyor ve uygun projelerde değerlendiriliyorsun. Bu bir rol garantisi değil, ama şehrinin dışındaki projelerden haberdar olmanın yollarından biri.

Bu akşam telefonunu bir rafa yasla ve iki dakikalık bir sahne çek. İzlerken biraz utanacaksın, herkes utanır. O utancın geçtiği yer, işin asıl başladığı yer.