Çocuk oyuncu sette ağlarsa ya da istemezse ne olur?

Ağlar mı? Ağlayabilir. Birçok çekimde çocuklarla çalıştım ve dürüst olayım, hiç ağlamadan günü bitiren çocuk sayısı sanıldığı kadar çok değil. Çocuk oyuncu sette ağladığında ya da “istemiyorum” dediğinde dünya yıkılmıyor. Ekip bunu bilir, planını buna göre yapar. Asıl mesele o anda senin ne yaptığın ve ekibin çocuğa nasıl yaklaştığı.

Aşağıda en sık karşılaştığım durumları tek tek anlatıyorum: ne olur, sen ne yaparsın, biz ne yaparız.

Ağlamak, setteki en sıradan şeylerden biri

Set, bir yetişkin için bile yorucu bir yer. Işıklar sıcak, herkes hızlı konuşuyor, biri sürekli “sessizlik” diye sesleniyor, aynı cümle on kez tekrar ediliyor. Beş yaşında bir çocuğun bu ortamda bir noktada dağılması gayet normal. Yönetmen de, kameraman da, ben de bunu hesaba katarız. Çocuklu çekimlerde programa boşluk bırakılır, bazı sahneler yedekli planlanır.

Yani çocuğun ağladı diye “her şeyi mahvettik” diye düşünme. Çoğu zaman on dakikalık bir mola, biraz su ve bir sarılma yetiyor.

Çocuk oyuncu sette ilk dakikalarda ağlarsa

Durum: Kapıdan girdiniz, kalabalığı gördü, bacağına yapıştı ve ağlamaya başladı.

Ne yaparsın: Hemen kameranın önüne sokmaya çalışma. Kenarda bir yer bul, otur, çocuğun etrafı izlemesine izin ver. Ben genelde çocuğa kamerayı uzaktan gösteririm, ışıkçıyla tanıştırırım, bazen kostümü bir oyun gibi giydiririz. Ortam tanıdık gelmeye başlayınca ağlama çoğu zaman kendiliğinden diner.

Ne yapmazsın: “Bak herkes seni bekliyor” deme. Bu cümle çocuğun omzuna bir yük koyar ve ağlamayı uzatır. Bekleyen ekip senin sorunun değil, o konuyu biz yönetiriz.

Çekimin ortasında yorulursa ya da sıkılırsa

Durum: İlk iki saat harikaydı, sonra mızmızlanmaya başladı, repliğini unutuyor, yere oturuyor.

Bu genelde inat değil, yorgunluktur. Acıkmış olabilir, uykusu gelmiş olabilir, tuvaleti gelmiş ama söylemeye utanıyor olabilir. Önce bunları sor. Yanında atıştırmalık, su ve sevdiği küçük bir oyuncak olsun.

Mola gerektiğini düşündüğünde bunu set asistanına ya da sizinle ilgilenen kişiye söylemekten çekinme. İyi bir ekip çocuğun dinlenmesini ikinci plana atmaz. Çekim süresi, molalar, okul günüyle çakışma gibi konular önceden konuşulur. Sana söylenenle sette yaşanan uyuşmuyorsa sormak senin hakkın.

Sahne ağlamayı gerektiriyorsa

Bazı senaryolarda çocuğun üzülmesi, ağlaması istenir. Böyle bir sahne varsa genelde önceden söylenir, sen de kabul edip etmemeye o zaman karar verirsin. Benim gördüğüm iyi ekipler bunu oyunla, taklitle, kamera açısıyla ya da kurguda çözer. Çocuğu gerçekten üzmek bir yöntem değildir.

Çocuğunu korkutan, azarlayan ya da küçümseyen bir yönlendirme görürsen araya girmen tamamen yerinde olur. Velinin sette çocuğunun yanında durmasının bir sebebi de tam olarak bu.

Gerçekten istemiyorsa

Durum: Mola verdiniz, oyun oynadınız, konuştunuz. Çocuk hâlâ net: “Oynamak istemiyorum.”

Burada söyleyeceğim şey basit: zorlanmaz. Bir çocuğu ağlatarak, korkutarak ya da ödül pazarlığıyla kameranın önünde tutmak hem ona zarar verir hem de çekime yaramaz, çünkü kamera o isteksizliği görür. Böyle bir durumda ekip ya sahneyi başka şekilde çözer, ya çekimi erteler, ya da o gün o çocukla devam etmez.

Bunun sözleşme tarafı projeden projeye değişir. Neyin nasıl işleyeceği çekimden önce sana verilen bilgide ya da sözleşmede yazar. Okumadan imzalama, anlamadığın yeri mutlaka sor.

Şunu da ekleyeyim: bir çekimde istemeyen çocuk, bir sonrakinde çok keyifli olabilir. Tek bir kötü gün hiçbir şeyi bitirmez. Ama birkaç kez üst üste istemediğini görüyorsan, belki bu iş şu an onun için değildir. Bu da gayet normal.

Evden çıkmadan yapabileceklerin

Çocuk oyuncu sette ne kadar rahatsa gün o kadar kolay geçer ve bu rahatlığın büyük kısmı evde hazırlanır.

• Çekimden önceki gece erken yatsın, sabah aceleye gelmeyin.
• Ne olacağını basitçe anlat: “Bir sürü insan olacak, bazen aynı şeyi birkaç kez yapacaksın.”
• Yedek kıyafet, su, atıştırmalık ve sevdiği bir eşya al.
• Çekim okul gününe denk geliyorsa kaçırdığı dersi nasıl telafi edeceğinizi önceden düşün.
• Onu “başarılı olmalısın” baskısıyla değil, “bugün yeni bir yer göreceğiz” merakıyla götür.

Çocuğunun bu ortama uygun olup olmadığını en iyi sen bilirsin. Denemek istersen başvuruyu veli olarak sen yaparsın; başvuru formunu birkaç dakikada doldurabilirsin. Sonrasında bir editör WhatsApp'tan yazar, uygun bir proje çıkarsa ayrıntıları birlikte konuşursunuz. Ama son söz her zaman ikinizde: sende ve çocuğunda.